maart 2017

Het aantal verkeersslachtoffers daalt

Het goede nieuws is dat sinds 1972, het jaar met de meeste dodelijke verkeersslachtoffers, het aantal verkeerslachtoffers met 80% is afgenomen tot 621 in 2015, ondanks een forse groei in het verkeer (zie onderstaande figuur). Het slechte nieuws is dat onder ouderen (65+) er de laatste jaren sprake is van een toename. Onder jongere mensen is het aantal dodelijke slachtoffers juist afgenomen. 

Figuur: Ontwikkeling verkeersdoden 1987-2015 (bron: SWOV, CBS, DVS)

Wat is het aandeel in de ziektelast van verkeersonveiligheid?
De ziektelast in Nederland als gevolg van verkeersonveiligheid is relatief groot. Gemeten in zogenoemde DALY’s is verkeersonveiligheid na fijnstof de grootste veroorzaker van ziekte en vroegtijdige sterfte. Dit komt niet zozeer door de omvang van het aantal verkeersdoden en -zwaargewonden, maar doordat verkeersdoden en -zwaargewonden veelal jonge mensen zijn die daarmee zeer veel gezonde levensjaren verliezen. Van de totale ziektelast komt de helft voor rekening van mensen die bij verkeersongevallen overlijden, en de andere helft voor rekening van mensen die als gevolg van verkeersongevallen (tijdelijk) een mindere kwaliteit van leven hebben gekregen, bijvoorbeeld als gevolg van invaliditeit (bron: RIVM, 2005).


Sturen op snelheid
Snelheid speelt een rol bij 30% van de verkeersongevallen. Snelheidslimieten in Nederland worden massaal overtreden. Op de meeste typen wegen varieert het percentage snelheidsovertreders van 20% tot 40% en op een aantal wegen leiden hoge snelheden tot hogere verkeersrisico’s. Verschillende methoden van snelheidstoezicht zijn succesvol gebleken in het terugdringen van snelheid en ongevallen. Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat het gebruik van snelheidscamera’s het aantal ongevallen met ongeveer 20% doet afnemen (SWOV, 2012). Maar ook goede wegontwerpen beperken de snelheid. Bijvoorbeeld de introductie van duurzaam veilige wegcategorisering en rotondes hebben een belangrijke rol gespeeld in de daling van het aantal slachtoffers. Een kindvriendelijke inrichting van straten (zie ook de alinea "Kindvriendelijke straten stimuleert bewegen") zorgt voor minder nadruk op het autoverkeer en lagere snelheden.

Risicomaten
De ontwikkeling van het aantal verkeersdoden zegt iets over de veiligheid in ons land. Maar hoe veilig is uw gemeente nu eigenlijk? In een grote gemeente zullen meer ongevallen gebeuren dan in een kleine gemeente; er zijn immers meer inwoners en er is meer verkeer. Maar voor afzonderlijke inwoners kan de kans op een ongeval in beide gemeenten best gelijk zijn. We hebben het dan over het risico: doden per afgelegde afstand. In het dashboard verkeersveiligheid vindt u meer informatie over risicomaten.

Risicogroepen: Provinciale wegen, buiten de Randstad en jongeren 
Uit onderstaande figuur blijkt dat op het onderliggende wegennet (OWN) meer verkeersdoden vallen dan op het hoofdwegenwegen (HWN). 

Figuur: Aantal verkeersdoden per miljoen voertuigkilometers in 2008 op verschillende wegtypen en voor verschillende leeftijdscategorie├źn (bron: RWS), HWN = HoofdwegenNet, OWN = Onderliggend WegenNet, BBK = Binnen Bebouwde Kom
De staafdiagram laat verder zien dat mensen jonger dan 25 jaar en in mindere mate mensen ouder dan 65 jaar een verhoogd risico lopen op een dodelijk verkeersongeval.

Onderstaande figuur laat zien hoe de verdeling van slachtoffers en voertuigkilometers is naar wegbeheerder. Gerelateerd aan de afgelegde afstand zijn Rijkswegen zeer veilig. Provinciale en Gemeentelijke wegen zijn veel onveiliger: Rijkswegen zijn vier keer zo veilig per gereden kilometer als gemeentelijke wegen. Op de wegen van het Waterschap vallen per gereden kilometer het meeste slachtoffers. Het gaat hierbij echter om enkele procenten van het totaal aantal slachtoffers.



Onderstaande figuur laat per gemeente het ongevalsrisico zien voor niet-rijkswegen, dus provinciale, gemeentelijke en waterschapswegen samen. De figuur laat het gemiddeld aantal verkeersdoden zien per voertuigkilometer in de periode 2006-2015. Wat opvalt, is dat in de Randstad het ongevalsrisico relatief laag is en in de kop van Noord-Holland, Zeeland, het zuidelijk deel van Noord-Brabant en de noordelijke randen van de provincies Friesland en Groningen relatief hoog. Een belangrijke verklaring hiervoor is dat de verhouding tussen provinciale en gemeentelijke wegen in deze gebieden relatief hoog is. Meer algemeen kan worden gesteld dat naarmate de gebieden dunner bevolkt zijn, de verhouding tussen provinciale en gemeentelijke wegen hoger is, er daardoor per voertuigkilometer meer dodelijke slachtoffers te betreuren zijn.

Figuur Gemiddeld aantal dodelijke 
verkeersslachtoffers per miljard voertuigkilometer 
op niet-Rijkswegen in de periode 2006-2015

Als de risicocijfers met voorgaande perioden 2001-2010 en 204-2013 worden vergeleken (zie figuren onder) dan valt op dat er nu veel minder gemeentes rood kleuren. Dit hangt grotendeels samen met de daling van het aantal verkeersdoden.  De gemeenten die nu rood kleuren, ofwel waar een relatief hoog risico is, kenden ook al een hoog risico in de periode 2001-2010.

Figuur Gemiddeld aantal dodelijke
verkeersslachtoffers per miljard voertuigkilometer
op niet-Rijkswegen in de periode 2001-2010
Figuur Gemiddeld aantal dodelijke 
verkeersslachtoffers per miljard voertuigkilometer 
op niet-Rijkswegen in de periode 2004-2013
























Fietsers en voetgangers worden wel kwetsbare verkeersdeelnemers genoemd. De auto veiliger is. Veel ongevallen met voetgangers en fietsers worden echter veroorzaakt door automobilisten en ander gemotoriseerd verkeer. Bij fietsers is ook het aantal enkelvoudige ongevallen hoog, mede door de vergrijzing. Zie verder Prestaties van vervoerwijzen.



Relevante websites en literatuur

  • Aantal verkeersongevallen en slachtoffers 1987 – 2013 (SWOV), http://www.swov.nl 
  • SWOV (2012), SWOVschrift, nummer 127, voorjaar 2012, Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid, Leidschendam
  • Dashboard Verkeersveiligheid: http://kpvvdashboard-22.blogspot.nl/

1 opmerking:

  1. Handig deze figuren om het artikel te visualiseren. Helaas gebeuren er steeds meer verkeersongevallen door het gebruik van de Smartphone. Tijdens mij autorijlessen werd dit altijd goed in mijn oren geprent door mijn rijinstructuur. Dit rijmt dan weer niet met het gegeven dat er minder verkeersongevallen onder de 25 jaar zijn veroorzaakt..

    BeantwoordenVerwijderen